Mac’da yangi alifboda yozish: Ö, Ğ, Ş, Ç
Mac’da ikki yo‘l bor: bitg — eskicha yozasiz, so‘z tugashi bilan o‘zbek → özbek bo‘ladi; yoki macOS’ning o‘zidagi tartiblar bilan har harfni tugma birikmasi orqali yozasiz.
Qisqa javob
| Yo‘l | Qanday yozasiz | Holat |
|---|---|---|
| bitg (.pkg yoki Homebrew) | eskicha: o‘ g‘ sh ch — dastur o‘zi ö ğ ş ç qiladi | sinov bosqichida, bepul |
| ABC – Extended tartibi | Option + B, G → ğ; Option + C, S → ş | macOS’da tayyor |
| Turkish Q tartibi | to‘rtala harfning o‘z tugmasi bor | macOS’da tayyor |
| Har qanday Mac | tayyor matnni onlayn konvertorda o‘giring | o‘rnatish kerak emas |
bitg: eskicha yozing, yangi alifboda chiqsin
- O‘rnating. bitg-0.5.0-macos.pkg (3,2 MB) ni yuklab oling — Apple M va Intel uchun bitta universal fayl, macOS 11 va undan yangi. Yoki Homebrew bilan:
brew install --cask dtwinuz/tap/bitg(keyinbrew upgradebilan yangilanadi). - Ochilmasa. O‘rnatuvchi hozircha Apple imzosiz. macOS to‘xtatsa: Tizim sozlamalari → Maxfiylik va xavfsizlik → «Baribir ochish». Yoki terminalda:
sudo installer -pkg ~/Downloads/bitg-0.5.0-macos.pkg -target /. Nega imzosiz: bitg xavfsizmi? - Tanlang. bitg kiritish manbalariga o‘zi qo‘shiladi (ko‘rinmasa — tizimdan chiqib qayta kiring). Control + Probel bilan bitg’ga o‘ting.
- Yozing. «shahar», «choy» — probel yoki tinish belgisidan keyin «şahar», «çoy». Inglizcha so‘z va havolalar o‘zgarmaydi.
Menyu satridagi kiritish manbalari menyusida (bitg tanlanganda): bitg’ni yoqish, ma’lum dasturda o‘chirish, istisno so‘zlar. Terminal, iTerm, Warp, kitty kabi terminallarda bitg o‘chiq turadi.
Mac versiyasi sinov bosqichida: CI paketni o‘rnatib, kiritish manbasi yoqilishini tekshiradi, lekin Safari, Chrome, Notes, Word va Telegram’da hali qo‘lda sinalmagan. Muammo bo‘lsa, GitHub’da yoki bizga yozing.
Keyman: tayyor tartib
Avtomatik o‘girish emas, har harfni o‘zingiz bosmoqchi bo‘lsangiz, bepul Keyman dasturiga bitg jamoasi tayyorlagan Uzbek Latin 2026 klaviaturasini o‘rnating (macOS uchun ham bor). Tartib bitg’dagi «taklif» bilan bir xil: [ → ö, ] → ğ, ; → ş, ' → ç, \ → ʼ; o‘rniga ketgan belgilar o‘ng Alt bilan yoziladi. Bu tartib Senatda ko‘rsatilgan maketga asoslangan, rasmiy standart hali chiqmagan.
Dasturisiz: ABC – Extended tartibi
«ABC – Extended» — macOS’dagi tayyor tartib. Apple uni lotin yozuvidagi ko‘p tillarda yozish uchun tavsiya qiladi. Unda urg‘u belgisi oldin bosiladi (dead key), keyin harf.
| Harf | Bosiladi | Izoh |
|---|---|---|
| ö Ö | Option + U, so‘ng O | bosh harf: oxirida Shift + O |
| ğ Ğ | Option + B, so‘ng G | Option + B — breve (˘ shaklidagi yoy) |
| ş Ş | Option + C, so‘ng S | Option + C — sedil (pastki ilmoq) |
| ç Ç | Option + C, so‘ng C | sedil + c |
Qo‘shish: Tizim sozlamalari → Klaviatura → Kiritish manbalari → Tahrirlash → «+» → «ABC – Extended». Oddiy «ABC» tartibida ö (Option + U, O) va ç (Option + C) ham bor, lekin ğ va ş uchun «Extended» kerak.
Qaysi tugma qaysi belgini berishini ko‘rish uchun Klaviatura ko‘rgichini (Keyboard Viewer) oching va Option ni bosib turing: urg‘u qo‘yadigan tugmalar to‘q sariq chiziq bilan belgilanadi.
Harfni bosib turish menyusi
macOS’da harf tugmasini bosib tursangiz, shu harfning urg‘uli variantlari menyusi ochiladi: kerakligini sichqoncha, raqam yoki strelka bilan tanlaysiz. Menyuda qaysi variantlar chiqishi tanlangan tartibga bog‘liq va u hamma dasturda ishlamaydi. Kerakli harf (masalan, ş yoki ğ) menyuda bo‘lmasa, yuqoridagi ABC – Extended yoki Turkish Q yo‘lidan foydalaning.
Turkish Q tartibi
Turk alifbosida ham Ö, Ğ, Ş, Ç bor, shuning uchun «Turkish Q» tartibida to‘rtala harf alohida tugmada turadi — birikma kerak emas. Kamchiligi: qavslar va ba’zi belgilar boshqa joyga ko‘chadi, i tugmasi esa turkcha nuqtasiz ı beradi. Tugmalar joylashuvini Klaviatura ko‘rgichida ko‘ring. Qo‘shish yo‘li ABC – Extended bilan bir xil.
Savollar
Mac’da ş va ğ qanday yoziladi?
macOS’dagi «ABC – Extended» tartibida: ş — Option + C, keyin S; ğ — Option + B, keyin G. Yoki «Turkish Q» tartibini qo‘shing — unda ikkala harf o‘z tugmasida. Eskicha yozib avtomatik o‘girish uchun bitg’ning Mac versiyasi (sinov) bor.
bitg Mac uchun bepulmi?
Ha. bitg bepul va ochiq kodli (MIT yoki Apache-2.0). Mac uchun .pkg fayl bitg.uz/yuklab-olish sahifasida, Homebrew orqali esa brew install --cask dtwinuz/tap/bitg buyrug‘i bilan o‘rnatiladi.
Mac bitg’ni ochmayapti, nima qilay?
O‘rnatuvchi hozircha Apple imzosiz, shuning uchun macOS uni to‘xtatishi mumkin. Tizim sozlamalari → Maxfiylik va xavfsizlik bo‘limida «Baribir ochish» ni bosing yoki terminalda sudo installer -pkg buyrug‘i bilan o‘rnating.
Bosib turganda ş chiqmayapti — nega?
Bosib turish menyusidagi variantlar tanlangan klaviatura tartibiga bog‘liq va har harf uchun bir xil emas. ş yoki ğ ko‘rinmasa, ABC – Extended tartibidagi Option birikmalaridan yoki Turkish Q tartibidan foydalaning.
bitg’ni Mac’ga o‘rnating
Eskicha yozasiz — yangi alifboda chiqadi. Bepul, internetsiz, ochiq kod.
Yangilangan:
Manbalar
- Uzbek Latin 2026 klaviaturasi — keyman.com — MIT, bitg jamoasi
- Enter characters with accent marks on Mac — Apple Support — bosib turish menyusi, dead key, Keyboard Viewer, ABC – Extended
- Mac ABC Extended keyboard codes — Penn State — Option+B (breve), Option+C (cedilla) birikmalari
- bitg README: macOS’ga o‘rnatish — GitHub — .pkg, Homebrew, sinov holati
- dtwinuz/homebrew-tap — GitHub