Yangi alifbo qonuni O‘RQ-1184: sanalar va mazmuni
Qonun O‘RQ-1184 1993-yilgi «Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida»gi qonunga o‘zgartirish kiritadi. U 2026-yil 21-oktabr imzolangan va 2027-yil 22-aprel kuchga kiradi.
Asosiy sanalar
| Sana | Nima bo‘ldi |
|---|---|
| 2026-yil 7-iyul | Oliy Majlis Qonunchilik palatasi qabul qildi |
| 2026-yil 10-sentabr | Senat ma’qulladi |
| 2026-yil 21-oktabr | Prezident imzoladi (O‘zbek tili bayrami kuni), shu kuni Milliy huquq bazasiga kiritildi |
| 2 oy ichida | Vazirlar Mahkamasi amalga oshirish dasturini ishlab chiqib tasdiqlaydi |
| 2027-yil 22-aprel | Qonun kuchga kiradi (rasmiy e’lon qilingandan 6 oy o‘tib) |
Qonun nimani o‘zgartiradi?
Alifbo jadvalini: O‘ → Ö, G‘ → Ğ, Sh → Ş, Ch → Ç, Ng mustaqil harf sifatida chiqariladi, tutuq belgisi (ʼ) qoladi. Yangi alifbo 28 harf va bitta belgidan iborat.
To‘liq alifbo va misollar: Yangi o‘zbek alifbosi.
Qonun 4 moddada
| Modda | Mazmuni (qisqacha) |
|---|---|
| 1-modda | Yangi alifbo jadvali: 28 harf va tutuq belgisi. |
| 2-modda | Kuchga kirgunga qadar eski lotinda rasmiylashtirilgan hujjatlar, milliy valyuta va qimmatli qog‘ozlar o‘z kuchida qoladi. Davlat organlarining eski harfli emblema, peshlavha va lavhalari eskirguncha yoki hukumat dasturidagi muddatgacha ishlatilishi mumkin. |
| 3-modda | Vazirlar Mahkamasi ikki oy muddatda chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi. |
| 4-modda | Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran olti oy o‘tgach kuchga kiradi. |
Bu — qisqa bayon. Huquqiy ahamiyatga ega matn faqat lex.uz dagi rasmiy nashr.
Nima o‘zgarmaydi?
- Hujjatlar — qonun kuchga kirgunga qadar eski lotinda rasmiylashtirilgan hujjatlar o‘z kuchida qoladi. Anhor.uz izohiga ko‘ra, pasport va diplomni shu sabab almashtirish kerak emas.
- Pul va qimmatli qog‘ozlar — muomalada qoladi.
- Qolgan harflar — A, B, D, E va boshqa 24 harf avvalgidek.
Hukumat dasturida nima bo‘ladi?
Qonun Vazirlar Mahkamasiga ikki oy ichida dastur tasdiqlashni topshiradi. Rasmiy xabarlarga ko‘ra, darsliklar, peshlavhalar va ko‘rsatkichlar foydalanish muddati tugagach bosqichma-bosqich yangilanadi. Aniq muddatlar dastur e’lon qilingach shu sahifada yangilanadi.
Kompyuter va telefonlar uchun nimani anglatadi?
Ö, Ğ, Ş, Ç — Unicode’da allaqachon bor harflar (turk, ozarbayjon va boshqa tillarda ishlatiladi). Shuning uchun shriftlar, saytlar va dasturlar ularni hozirning o‘zida ko‘rsatadi. Qiyini — yozish: oddiy klaviaturada bu harflar yo‘q. Yechimlar: Ş, Ç, Ğ, Ö qanday yoziladi, klaviatura tartiblari va eskicha yozganingizni o‘zi o‘giradigan bitg.
Yangilangan:
Manbalar
- O‘RQ-1184 qonuni matni — lex.uz (Milliy huquq bazasi) — rasmiy matn, kuchga kirish sanasi
- O‘zbek alifbosini takomillashtirishga oid qonun imzolandi — gov.uz — 2026-10-21
- Qonun prezident tomonidan imzolandi — kun.uz — 2026-10-21
- Uzbekistan updates its Latin-based alphabet — UzA — 2026-10-21
- Amaldagi hujjatlar va pullar o‘z kuchida qoladi — anhor.uz — 2026-10-21